PORÓWNYWANIE AUTORYTETÓW

To drugie określenie pozwala porównywać autorytety naukowe z dwu zupełnie różnych dziedzin, co może być użyteczne w pewnego typu ba­daniach. Zaproponowany częściowy porządek zbioru autorytetów naukowych uprasz­cza i niestety spłyca faktyczne problemy związane z próbami hierarchizacji autorytetów, ponieważ uwzględniając jedynie ilościowe różnice wielkości wpły­wów, pomija możliwe różnice jakościowe. Przy takim samym kręgu oddziały­wania dwóch autorytetów wpływ jednego może być głębszy niż drugiego. W indywidualnych, konkretnych przypadkach można z pewnością odróżnić i uporządkować takie autorytety, jednak nie widzimy możliwości ogólnego scharakteryzowania „głębokości”, jakości wpływu autorytetu naukowego.

PEWNE UPORZĄDKOWANIE

W tym ostatnim bowiem przypadku wolno, jak sądzimy, używać po­jęcia autorytetu naukowego w znaczeniu „bezwzględnym”.Pojęcie autorytetu jest w oczywisty sposób stopniowalne. Bywają mniejsze i większe autorytety. Można się pokusić o pewne uporządkowanie zbioru autorytetów naukowych, opierając się na przyjętej definicji w ten sposób, że za większy uznamy ten z dwóch autorytetów, którego krąg oddziaływa­nia jest większy. Istnieją tu dwie możliwości:Y jest większym autorytetem naukowym niż X wtedy i tylko wtedy, gdy X i Y są autorytetami naukowymi i krąg oddziaływania X-a zawiera się w kręgu oddziaływania Y-a;Y jest większym autorytetem naukowym niż X wtedy i tylko wtedy, gdy X i Y są autorytetami naukowymi i krąg oddziaływania Y-a jest liczniejszy niż krąg oddziaływania X-a.

PRAKTYCZNA UŻYTECZNOŚĆ

Bywa tak wtedy, gdy stało się tradycją zatrudnianie w niej wielu wybitnych naukowców i autorytet tych naukowców zatrudnionych dawniej lub obecnie przenosi się niejako na in­stytucję. Przykładem mogą być takie uczelnie, jak Oxford, Cambridge, Sor­bona i inne. Zastanówmy się teraz nad praktyczną użytecznością rozważanej definicji autorytetu naukowego. Zauważmy, że wprowadzone pojęcie jest relatywne — ktoś jest autorytetem dla określonego kręgu oddziaływania. W praktyce badawczej i w języku potocznym używa się jednak często tego pojęcia w znaczeniu „bezwzględnym”, mówiąc po prostu o autorytecie. Wydaje się, że w takim wypadku mamy do czynienia z dwiema możliwościami: albo operując pojęciem autorytetu w znaczeniu „bezwzględnym” milcząco odnosimy je do pewnego kręgu oddziaływania, który jest na tyle jasno określony przez kontekst badania czy wypowiedzi, że nie grozi to nieporozumieniem; albo też autorytet, który mamy na myśli, jest autorytetem w skali świato­wej.

BADANIA EMPIRYCZNE

Jak wykazują badania empiryczne, liczba osób mających autorytet jest niewielka w stosunku do liczności środowiska, względem którego się je określa. Tak więc „tylko nieliczni naukowcy przyczyniają się do postępu nauki”Na zakończenie rozważań dotyczących definicji autorytetu naukowego na­leży wspomnieć jeszcze o takich szczególnych przypadkach użycia tego po­jęcia, w których podmiotem nie jest osoba. Coraz częściej w nauce współ­czesnej osiągnięcia naukowe są wynikiem pracy zespołowej. Klasycznym przy­kładem może być grupa francuskich matematyków publikujących swe prace pod kryptonimem „Bourbaki”. Można więc powołać się na grupę osób jako na autorytet naukowy. Niekiedy można mówić również o instytucji nauko­wej jako podmiocie autorytetu naukowego.

WYOBRAŻENIE BADAŃ

Wprawdzie można sobie wyobrazić badania mające ustalić, kto dla Y-a jest autorytetem naukowym, wystarcza wtedy stwierdzić, że Y należy do kręgu oddziaływania X-a. Nie popełnimy błędu mówiąc, że X jest autorytetem naukowym dla Y-a, choćbyśmy nie sprawdzali, jak duży jest krąg oddziaływań X-a. Zwykle jednak badania nad autorytetem dotyczą pewnych naturalnych środowisk naukowych, takich jak zespół, wydział, uczelnia, środowisko uni­wersyteckie, środowisko naukowe w skali kraju, kontynentu, świata. Te właśnie naturalne środowiska stanowią kręgi oddziaływania poszukiwanych autorytetowi.

AUTORYTET W SENSIE WPŁYWU

Nie rozstrzygamy, czy autorytety są „zasłużone”, czy też powstają jako wynik świadomych zabiegów pewnych grup osób lub instytucji. Proble­my te mogą stanowić przedmiot dociekań badaczy zajmujących się socjologią nauki, ale wykraczają poza cel, który tutaj sobie postawiłyśmy.Powróćmy do definicji autorytetu naukowego w sensie wpływu. Należy rozważyć jeszcze jedną wątpliwość. Chodzi o liczność kręgu oddziaływania autorytetu. Czy może on być jednoelementowy? Czy wystarczy, by należało do niego pięć osób, czy musi ich być więcej — może wszyscy specjaliści z danej dziedziny?Nie sposób zaproponować tu żadnego arbitralnego rozstrzygnięcia. Wy­daje się oczywiste, że jednoelementowy krąg oddziaływań to zbyt mało, by można kogoś nazwać autorytetem.

W SŁUSZNEJ SPRAWIE

Wydaje się, że spotykamy tu więcej kontrowersji niż w wypadku, gdy. bierzemy pod uwagę tylko twórczość naukową, jako że te same za­chowania mogą być różnorako oceniane w zależności od zapatrywań oce­niającego. Przykładem może być reakcja środowisk naukowych na znane memorandum 11 biologów molekularnych wzywających do czasowego wstrzy­mania pewnych prac genetycznych. Można powiedzieć, że występowanie w słusznej sprawie zwiększa prestiż uczonego, tak jak zaangażowanie w sprawy wątpliwej wartości moralnej obniża ten prestiż, choćby uczony miał wybitne osiągnięcia naukowe. Sprawy te z konieczności traktujemy pobieżnie, tak jak nie podejmujemy tutaj problemów związanych z powstawaniem autorytetu i jego rolą w życiu naukowym.

W KONKRETNYCH BADANIACH

Ważne jest tylko, by w konkretnych badaniach jasno zdawać sobie sprawę, które po­jęcie jest przyjmowane i konsekwentnie stosować te same kryteria. Dalsze rozważania ograniczymy do pojęcia autorytetu naukowego w sensie wpływu i problemów związanych z jego operacjonalizacją, należy zatem podkreślić, że również druga z prezentowanych definicji odnosi się do pewnej sytuacji modelowej. Przy uznaniu bowiem najczęściej uwzględnia się nie tylko osiągnięcia naukowe danej osoby, ale również ocenia się, jak pełni ona społeczną rolę uczonego. Bierze się zatem pod uwagę nie tylko twórczość uczonego, ale również jego osobowość, postawę w stosunku do uprawianej dyscypliny, a nawet w stosunku do ważnych wydarzeń społecznych i po­litycznych.

ZAKRESY POJĘĆ

Zakresy pojęć autorytetu naukowego w sensie wpływu i w sensie uzna­nia nie pokrywają się. Bardzo często uznanie osoby X obejmuje szerszy krąg niż jej faktyczny wpływ. Bywają także przypadki odwrotne. Przy uznaniu bowiem uwzględnia się najczęściej nie tylko osiągnięcia naukowe danej osoby, ale również ocenia się, jak pełni ona społeczną rolę uczonego. Trudno rozstrzygnąć a priori, które z tych dwóch określeń jest bardziej przydatne w konkretnych badaniach naukowych. Wydaje się, że. do jednych celów lępiej nadaje się jedno, do innych drugie. Być może w badaniach dotyczą­cych sukcesu naukowego, gdzie dużą rolę odgrywać może psychologiczny moment uznania, pomocna będzie druga definicja, pierwsza natomiast stanowić może lepszą podstawę do obiektywnej oceny pracownika nauki.

WCZEŚNIEJSZE UWAGI

Powyższa definicja została sformułowana na podstawie tego znaczenia terminu „autorytet naukowy”, które utożsamia pięcie autorytetu z pewnym szczególnym rodzajem wpływu omówionym na wstępie. Można jednak zapro­ponować definicję, która brałaby pod uwagę drugie z analizowanych na wstępie znaczeń. Uwzględniając wcześniejsze uwagi dotyczące podmiotu i przedmiotu auto­rytetu naukowego, definicja ta brzmiałaby następująco: w okresie T X jest autorytetem naukowym (w sensie uznania) w dziedzinie D dla kręgu oddziały­wania W wtedy i tylko wtedy, gdy istnieje niepusty zbiór naukowców W i X, w okresie T zyskuje uznanie, poważanie w kręgu W dzięki swej działal­ności naukowej w dziedzinie D.

StudentBlog theme is brought to you by Quasargaming.com online slot games such as Plenty on twenty, Fruits and sevens and Columbus deluxe.